Қазақстандағы кәсіподақ қозғалысының тарихы ХХ ғасырдың басынан бастау алады.
Қазіргі Қарағанды облысының аумағында 1905 жылы 6 желтоқсанда құрылған Өспен мыс кеніші жұмыскерлерінің одағы ресми түрде елдегі алғашқы кәсіподақ ұйымы.
Кеңес заманында Қазақстан Республикасының барлық кәсіподақтарының қызметін 1948 жылы Бүкілодақтық Орталық Кәсіподақтар Кеңесінің (БОКК) XIX Пленумының қаулысы негізінде құрылған бірыңғай орталық орган – Қазақ кәсіподақтар кеңесі (Қазкәсіпкеңес) басқарды
1990-жылдар: Қалыптасу және тәуелсіздік кезеңі
1990 жылы 10 қазанда Қазақстан кәсіподақтарының XIV съезінде Қазкәсіпкеңестің заңды мұрагері – Қазақ КСР кәсіподақтар федерациясының құрылуы туралы декларация қабылданды.
Федерация – кәсіподақтардың іс-әрекеттерін біріктіру, кәсіподақ мүшелерінің әлеуметтік-экономикалық, еңбек құқықтары мен мүдделерін білдіру және қорғау, кәсіподақтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуді өз қызметінің басты мақсаты ретінде белгілеп, мемлекеттік органдардан, жұмыс берушілерден және саяси партиялардан тәуелсіздігін жариялады.
Салалық кәсіподақтар мен аймақтық кәсіподақтар бірлестіктері Федерацияның құрылтайшылары мен мүшелері болды.
1992 жылдың 3- наурызынан бастап Қазақ КСР Кәсіподақтар Федерациясын Қазақстан Республикасының Кәсіподақтар Федерациясы (ҚРКФ) деп өзгерту туралы шешім қабылданды
Жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтудің күрделі кезеңінде Федерация еңбекшілерді жаппай қысқартудан және жалақының кешіктірілуінен қорғайтын маңызды институтқа айналды. 1993 жылы ҚР-ның ұйымдардың дербес қызметіне жол ашқан алғашқы «Кәсіптік одақтар туралы» Заңы қабылданды. Бұл жылдары әлеуметтік әріптестіктің негізі белсенді түрде қаланды: 1996 жылы Үкіметпен және жұмыс берушілермен алғашқы Бас ұжымдық шартқа қол қойылды.
Кәсіподақтар қоғамдық-саяси өмірге нық қадам басты: 1995 жылғы сайлауда ҚР КФ-дан 6 кандидат Мәжіліс депутаты атанды (бұл мандаттардың жалпы санының 7%-ын құрады), ал 2 кәсіподақ жетекшісі Сенатқа сайланды. 1999 жылдың қазан айында Мәжілісте құрамына кәсіподақ өкілдері кірген «Еңбек» депутаттық тобы құрылды. 1998 жылдың қарашасында ҚР КФ бастамасымен ел тарихындағы тұңғыш еңбекшілер съезі өтті.
2000-жылдар: Позицияларды нығайту және әлеуметтік диалог
Мүңжылдықтың басындағы экономикалық өсім Федерацияға өз қатарын айтарлықтай нығайтуға мүмкіндік берді — кәсіподақ мүшелігі 2,5 миллион адамнан асып, ең жоғарғы шегіне жетті.
2000 жылдың мамыр айында ҚРКФ-ның (Қазақстан Республикасы Кәсіподақтар Федерациясы) XVIII съезі өтіп, онда Кедейлік пен жұмыссыздыққа қарсы күрес бағдарламасы, сондай-ақ «Әлеуметтік серіктестік туралы» заң қабылданды. Кәсіподақтар Үкіметке «Халықтың табысы мен еңбекақысы туралы» заң жобасын әзірлеуді де ұсынды.
2004 жылы ҚР жаңа Еңбек кодексі қабылданып, оны әзірлеуге ҚРКФ өте белсенді түрде қатысты.
2005 жылдың маусымында ХХ съезде 2005-2010 жылдарға арналған қызмет стратегиясы қабылданды, ол еңбекақы төлеу, жұмыс орнындағы қауіпсіздік және әлеуметтік серіктестікті дамыту саласындағы негізгі басымдықтарды айқындады.
2006 жылдың қарашасында Қазақстанның еңбекші әйелдерінің тұңғыш конгресі өтіп, онда әйелдердің әлеуметтік кепілдіктері мемлекет әл-ауқатының басты көрсеткіші ретінде танылған тарихи қарар қабылданды.
2010-жылдар: Кәсіподақтарды жаңғырту
Федерация жұмыскерлерді қолдаудың жаңа бағдарламаларын енгізе отырып, цифрлық экономика сын-қатерлеріне және жұмыспен қамту түрлерінің өзгеруіне белсенді түрде бейімделе бастады. 2014 жылы «Кәсіптік одақтар туралы» жаңа ҚР Заңы қабылданды. Оның басты мақсаты кәсіподақтардың қоғамдағы рөлін күшейту, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету және жұмыскерлердің құқықтарын қорғау сапасын арттыру болды. Осы кезеңде ҚРКФ жаһандық кәсіподақ қозғалысының толық құқықты мүшесіне айналды.
2020-жылдар: Жаһандық сын-қатерлер және халықаралық танылу
Федерация тарихының қазіргі кезеңі халықаралық байланыстардың бұрын-соңды болмаған деңгейде нығаюымен және жаһандық дағдарыстар кезіндегі батыл әрекеттерімен сипатталады.
- 2020 жыл: 2 қыркүйекте ҚРКФ-ның XXVI съезі өтті, онда соңғы отыз жылға жуық уақыт ішінде алғаш рет ұйымды кәсіподақ ортасынан шыққан тұлға — Сатыбалды Дәулеталин басқарды. Коронавирус пандемиясы кезінде Федерация әлеуметтік серіктестерді жұмыс орындары мен тұрақтылықты сақтауға шақырды. Ауқымды көмек акциясы ұйымдастырылды: бірқатар кәсіподақ қонақүйлері мен шипажайлары карантиндік стационарлар ретінде қайта жабдықталып, онда бес мыңнан астам қазақстандық сәтті емделіп шықты.
- 2021 жыл: Қазақстан, Қырғызстан, Моңғолия, Тәжікстан және Өзбекстанның кәсіподақ орталықтарын біріктірген Орталық Азия елдері кәсіподақтарының кеңесі (ОАККК) құрылды. Оның мақсаты — өңірдегі жұмыскерлердің заңды құқықтарын қорғау бойынша күш-жігерді жұмылдыру. Сонымен қатар, ҚРКФ-ның көпжылдық бастамаларының арқасында 1 қыркүйектен бастап Қазақстанда ең төменгі жалақы 42 500 теңгеден 60 000 теңгеге дейін өсті.
- 2022 жыл: 17 қарашада Халықаралық кәсіподақтар конфедерациясының (ХКК) Бас кеңесі ҚРКФ-ның осы жаһандық ұйымға толық құқықты мүшелігін қалпына келтіру туралы маңызды шешім қабылдады.
- 2023 жыл: ҚР Кәсіподақтар федерациясы Орталық Азия елдері кәсіподақтарының кеңесіне төрағалық етті. Оның аясында ОАККК-нің Жастар кеңесі құрылып, туризм және еңбек миграциясы саласындағы келісімдерге қол қойылды. Дәл осы жылы Түркі мемлекеттерінің кәсіподақтар ұйымы құрылып, оның Бас хатшысы болып Сатыбалды Дәулеталин сайланды. 5 желтоқсанда ол Бүкілеуропалық өңірлік кеңестің (ХКК БӨӨК) Вице-президенті болып сайланған Қазақстанның тұңғыш өкілі атанды.
- 2024 жыл: 12 сәуірде Халықаралық еңбек ұйымымен (ХЕҰ) бірлесіп Қазақстанның еңбекші әйелдерінің форумы өткізілді. Ол гендерлік саясатты жақсарту және әйелдер үшін лайықты еңбек жағдайларын қамтамасыз ету бойынша шешімдер әзірлеудің негізгі алаңына айналды. Ал 12 маусымда Женевадағы конференцияда Қазақстанның әлеуметтік серіктестері мен ХЕҰ лайықты еңбекке жәрдемдесу жөніндегі тарихи Жол картасын қабылдады.
Федерация бүгінгі таңда
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Кәсіподақтар федерациясы — азаматтық қоғамның жетекші күші. Ол бүкіл ел бойынша 24 салалық кәсіподақ пен 16 000-нан астам бастауыш кәсіподақ ұйымына біріккен 1,5 миллионнан астам мүшенің басын қосып отыр. ҚРКФ азаматтардың құқықтарын қорғау, әлеуметтік серіктестікті дамыту, заң шығару ісіне қатысу және Қазақстанда еңбек адамының беделін арттыру бағытындағы күнделікті жұмысын жалғастыруда.